است كه شروع به تموج نموده باشد . گردوخاك كه باد شمال غربى به شكل گردباد آن را برمىانگيزد و چند روزى است كه همچنان برقرار است شدت دارد ، اين باد كه مقارن ساعت شش بعد از ظهر به منتهاى قدرت مىرسد و در اين فصل عادى است از جانب بحر خزر برمىخيزد . 6 اكتبر - 10 صفر راه ما همچنان در امتداد درهء زنجان‌رود و در كنار راست آن است و در مواقعى كه از بستر آن دور شويم باز راه همان امتداد را مىگيرد . زراعت پنبه در اين قسمت‌ها مخصوصا نقاطى كه آبيارى آن آسان است خالى از اهميت نيست . با اين كه فاصلهء بوته‌ها از يكديگر زياد است و به علت وسعت زمين دور نشاندن آنها اشكالى ندارد باز رشد آنها چندان زياد نيست . امروز هم مثل ديروز در همان بستر تنگ زنجان‌رود در ميان آب و درختان بيد و تمشك و سنجد نزديك به آبادى نيك‌پى چادر زديم ، كاروانسرا و منازل اين آبادى از بالاى ساحلى كه در پايين آن منزل كرده‌ايم به خوبى نمايان است . اعتماد السلطنه كه به علت طول آشنايى چه در راه كه در يك كالسكه سفر مىكرديم چه در منازل كه با يكديگر هم‌غذا بوديم متدرجا با من محرم شده بود و با من از امور ايران و زمامداران آن آزادتر از ديگران صحبت مىكرد . امروز بعد از شام در باب امتيازاتى كه به خارجيان داده شده مخصوصا امتياز بانك و مشروبات الكلى با من مفصل گفتگو كرد . اعطاى امتياز بانك و استخراج معادن به انگليس‌ها به بانك رويتر « 1 » براى زمامداران عالىمقام مملكتى و نزديكان ايشان موجب جلب منافعى عظيم شده مثلا دو نفر از آنها رشوه‌اى در حدود يك ميليون و بعضى ديگر رشوه‌هاى چند صدهزار فرانكى گرفته‌اند . امتياز مشروبات الكلى را به شخصى به نام فيلىپار « 2 » كه از شركاى بانك‌هاى كوچهء لافيت « 3 » در پاريس است داده‌اند ، اما فيلىپار به علت آن كه بانك‌هاى شريك او آن رونق اولى را ندارند نتوانسته است مثل رويتر رشوه‌هاى گزافى بدهد .

--> ( 1 ) . Reuter ( 2 ) . Philipart ( 3 ) . rue Laffitte